محمد بن زكريا الرازي

37

منصوري في الطب ( فارسى )

اوريباسيوس و آتنيوس و پاولوس تكيه داشته است . على پور عباس مجوسى ( زرتشتى ) اهوازى ( 384 ق ) درباره‌ى آرمان و ماهيت كتاب منصورى چنين گزاره مىكند . [ . . . رازى در كتاب خود « منصورى فى الطب » بگونه‌اى كوتاه هرآنچه به پزشكى و هنر درمان بيماران وابسته است را ، بررسى كرده ، هيچ موضوع وابسته به اين دانش را فراموش نكرده جز اينكه همه را كوتاه بازگو نموده است ، البته اين جزو آرمان او در نگارش كتاب بوده است « 1 » . . . ] و يا نظامى عروضى در چهار مقاله مىگويد اين كتاب از نگاشته‌هاى ميانين در رشته‌ى پزشكى است . كه دانشجويان در مرحله ميانى آموزش خود آن را مىخوانند . « 2 » اين كتاب نخستين‌بار در سال 1481 م با نام Liber Almansoris بوسيله جرارد كرمونايى « 3 » به لاتين ترجمه شد و در سالهاى 1484 ، 1492 ، 1493 ، 1497 ، 1501 ، 1510 ، 1519 م در ونيز ايتاليا و در سالهاى 1533 ، 1544 ، 1551 م در بازل سوييس و در 1641 و 1674 در اولم آلمان ، با نامهاى : Traite . de Mansori ، Ad Almasoreum - Libri و Liber medicinlis Almansoris برگردانده و چاپ شده است . گويند رييس دانشكده پزشكى دانشگاه مون‌پليه فرانسه در سال 1558 م درس خود را در آن روزگار از اين كتاب مىداده است . « 4 » گفتار سوم كتاب در سال 1531 م به زبان ايتاليايى برگردانده و چاپ شد . گفتار نهم كتاب در سال‌هاى 1490 ، 1534 و 1540 م نخست در پادوا ، سپس در پاريس و بازيلا به چاپ رسيد . همچنين در ليون فرانسه سال 1490 و 1501 م ترجمه و متن آن چاپ مىرسد . همچنين متن عربى به همراه ترجمه‌ى آلمانى آن در هال آلمان بسال 1776 م چاپ مىگردد . گفتار دهم « منصورى » با ترجمه‌ى نوشته‌هايى ديگر از رازى بوسيله مديولانى Mediolani در سال 1481 م ترجمه و در 1500 ، 1501 و 1544 م در برلين و ليون و

--> ( 1 ) - « كامل الصناعة » على اهوازى ، پژوهش لكلرك ج 1 ص 386 تاريخ نگارش‌هاى عربى - فؤاد سرگين ، برگردان پارسى ج 3 ، ص 383 . ( 2 ) - فهرست كتابخانه اهدايى آقاى سيد محمد مشكاة به كتابخانه دانشگاه تهران ، ج 3 ، بخش دوم ، ص 802 ، محمد تقى دانش‌پژوه . ( 3 ) - Gerard de Cremone ; Gerard of Cremona ( 4 ) - « فيلسوف رى » دكتر محقق ، ص 64 / 65 . چ تهران 1352 خ .